درمان‌های هدفمند، گام بعدی در مبارزه با سرطان

دبیر کمیته بررسی و تدوین فهرست دارویی ایران ضمن اشاره به اخرین وضعیت داروهای ضدسرطان در فهرست رسمی دارویی کشور گفت: فهرست دارویی کشور آماده پذیرش درمان‌های هدفمند در این حوزه است، اما شرکت‌های دارویی باید مولکول‌های اثربخش و هزینه‌اثربخش را معرفی کنند.
دکتر نازیلا یوسفی، با اشاره به وضعیت داروهای ضدسرطان در فهرست دارویی ایران، عنوان کرد:
«یکی از حوزه‌های گسترده دارودرمانی، درمان بدخیمی‌هاست که به دلیل پیچیدگی‌های سلولی-مولکولی، تنوع بالایی دارد. دارودرمانی این بیماری‌ها شامل گروه‌های مختلفی مانند عوامل آلکیله‌کننده، آنتی‌متابولیت‌ها، ترکیبات طبیعی، آنتی‌بیوتیک‌های ضدتومور، عوامل هورمونی، درمان‌های هدفمند و ایمنی‌درمانی‌ها می‌شود.»
وی افزود: «از ۲۱ داروی آلکیله‌کننده در جهان، ۱۸ دارو در فهرست دارویی ایران موجود است و ۳ داروی باقی‌مانده حائز اهمیت نبوده و نبود آنها در کشور اختلالی در درمان ایجاد نمی‌کند. در گروه آنتی‌متابولیت‌ها نیز از ۱۹ داروی موجود در سطح جهانی، ۱۱ دارو در فهرست ایران ثبت شده است و داروی آزاسیتیدین نیز به‌صورت تک‌نسخه‌ای قابل دسترسی بوده و در حال طی مراحل ورود به فهرست است.»
دکتر یوسفی ادامه داد: «در گروه ترکیبات طبیعی، ۱۰ دارو از ۱۵ داروی موجود در جهان در فهرست دارویی ایران گنجانده شده است و سایر داروهای این دسته عمدتاً فاقد متقاضی بوده‌اند. همچنین از ۹ آنتی‌بیوتیک ضدتومور، ۸ مورد در فهرست ایران قرار دارد.»
وی با اشاره به وضعیت داروهای هورمونی گفت: «این گروه از داروهای ضدسرطان دارای زیرمجموعه‌های متعددی هستند و در پروتکل‌های درمانی انواع بدخیمی‌ها جایگاه دارند. تاکنون ۱۸ دارو از ۳۰ داروی هورمونی در فهرست ایران ثبت شده و برای ۱۲ داروی ناموجود تقاضایی از سوی مراکز درمانی ارائه نشده است.»
چالش اصلی در حوزه داروهای ضدسرطان
سرپرست دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت‌محور سازمان غذا و دارو در ادامه تصریح کرد: «چالش اصلی کشور در تأمین داروهای ضدسرطان، مربوط به درمان‌های هدفمند و ایمنی‌درمانی‌هاست.»
وی تأکید کرد: «این داروها در دسته داروهای با فناوری بالا قرار داشته و به‌صورت اختصاصی عمل می‌کنند. با وجود اثربخشی بالا و عوارض کمتر، هزینه‌های طراحی و توسعه آن‌ها بالاست. در حال حاضر، بیش از ۱۰۰ داروی درمان هدفمند و ایمنی‌درمانی در جهان وارد بازار شده است، اما تنها ۳۰ درصد آن‌ها در فهرست دارویی ایران وجود دارد.»
دکتر یوسفی خاطرنشان کرد: «این حوزه از درمان‌های سرطان به‌سرعت در حال پیشرفت است و با فناوری‌های جدید، به‌ویژه استفاده از هوش مصنوعی در طراحی و تولید دارو، شاهد انقلابی در این زمینه خواهیم بود. اما در حال حاضر، فاصله دسترسی ما به این گروه از داروهای گران‌قیمت و حیاتی در حال افزایش است.»
وی در پایان تأکید کرد: «با وجود پیشرفت مناسب در تأمین داروهای متداول سرطان، در حوزه درمان‌های جدیدتر مانند درمان‌های هدفمند، نیاز به سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری‌های دقیق‌تر وجود دارد و فهرست دارویی کشور منتظر پیشنهاد مولکول‌های دارویی اثربخش و هزینه‌اثربخش از سوی شرکت‌های دارویی برای ورود به این دسته درمانی است.»