ملاتونین؛ مکمل یا دارو؟ مصرف خودسرانه اشتباه است

دکتر نازیلا یوسفی در تعریف دارو و مکمل توضیح داد: «داروها برای درمان یا پیشگیری از بیماری‌ها تجویز می‌شوند و معمولاً نیاز به نسخه پزشک دارند، در حالی که مکمل‌های غذایی برای تأمین مواد مغذی ضروری و حفظ سلامت عمومی بدن مصرف می‌شوند و اغلب بدون نسخه قابل تهیه هستند.»
او همچنین با بررسی جایگاه ملاتونین از نظر دسته بندی به عنوان مکمل یا دارو افزود: «ملاتونین در برخی کشورها به عنوان مکمل فروخته می‌شود، اما در برخی از کشورهای اروپایی تنها با تجویز پزشک برای گروه‌های سنی خاص در دسترس است. در ایران، این فرآورده در دسته مکمل‌ها قرار می‌گیرد، اما برخلاف تصور عمومی، همیشه بی‌خطر نیست و در برخی موارد نیاز به تجویز پزشک یا داروساز دارد.»
سرپرست دفتر نظارت و پایش مصرف فرآورده‌های سلامت‌محور سازمان غذا و دارو همچنین در خصوص ملاتونین و نقش آن در بدن بیان کرد: ملاتونین هورمونی است که به طور طبیعی در مغز تولید شده و وظیفه تنظیم چرخه خواب و بیداری را بر عهده دارد. این هورمون در شرایطی مانند بی‌خوابی، پرواززدگی یا اختلال ساعت زیستی در سفر و تغییرات شیفت کاری می‌تواند کمک‌کننده باشد.
دکتر یوسفی هشدار داد: «مصرف کوتاه‌مدت ملاتونین در دوزهای پایین معمولاً بی‌خطر است، اما استفاده خودسرانه یا طولانی‌مدت آن می‌تواند عوارضی مانند سردرد، سرگیجه، خواب‌آلودگی مفرط، تغییرات خلق‌وخو و حتی اختلال در تولید طبیعی ملاتونین در بدن را به همراه داشته باشد.»
او همچنین به مطالعاتی اشاره کرد که نشان می‌دهند مصرف طولانی‌مدت ملاتونین بدون نظارت تخصصی می‌تواند بر هورمون‌های مرتبط با باروری و سیستم ایمنی تأثیر بگذارد. به همین دلیل، او توصیه کرد: «افرادی که باردار یا شیرده هستند، یا بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت، فشار خون بالا و اختلالات ایمنی دارند، حتماً قبل از مصرف ملاتونین یا هر مکمل دیگری با پزشک یا داروساز مشورت کنند.»