سید ابراهیم هاشمی رئیس هیئت مدیره انجمن پخش دارو و مکمل ایران:
افتخار بزرگی را صنعت داروسازی ایران برای کشور ایجاد کرده است به نحوی که بخش عمدهای از داروها را میتوانیم در داخل با هزینههای بسیار کم تولید کنیم، در مقایسه با اینکه بخواهیم حتی این محصولات را از کشورهایی مثل هند وارد کنیم.
اما شرایطی که برای بازار دارویی کشور ایجاد شده تا اصلاح نشود، آینده بسیار بدی را برای زنجیره تأمین دارو می بینم.
مهمترین بحث این است که فقط سازمان غذا دارو را پاسخگوی مسائل دارو میدانیم در صورتی که حداکثر سهمی که به سازمان غذا و دارو برای انجام امور دارویی بدهیم، ۳۰ درصد است و باید کاری کنیم که سازمان پاسخگوی همان میزان مسئولیت هم باشد.
بزرگترین چالش ما الان در حوزه دارو نقدینگی است، مشکل اصلی این است که نظامهایی که نقدینگی را کنترل میکنند و پرداخت نقدینگی را در حوزه دارو برنامه ریزی میکنند، اصلاً حرف شنوی از مجموعه سازمان غذا دارو ندارند.
اگر دقیق عدد بگویم تا ابتدای سال ۱۴۰۲ کل مطالبات ما از دانشگاههای پزشکی زیر ۱۰ همت بود، در بهمن سال گذشته به ۱۷.۸ همت رسید که فاجعهای در حال وقوع بود.
۷۸ درصد به میزان مطالبات ما اضافه شده بود، با اقداماتی که شروع به انجام شد تا پایان اردیبهشت به عدد ۱۵.۵ همت برگشتیم اما در پایان تیر ماه دوباره به ۱۷ همت رسیدیم.
مشکلی که وجود دارد این است که با همکاری که سازمان برنامه و بودجه در این مدت کرد شاید بیش از ۴۲ همت وارد حوزه وزارت بهداشت شد اما از این میزان فقط ۲.۵ همت به مجموعه دارو داده شد، بقیه پولی که داده شد بر اساس بودجههای مصوب روتین بود و کمکی اصلاً به حوزه دارو نشد.
از آن سو در دارویار که باید پولها پرداخت میشد به رغم تأمین بودجه و نامه سازمان برنامه و بودجه، سازمان هدفمندی یارانهها پرداخت را به موقع انجام نداد.
اگر با این وضعیت نقدینگی پیش برویم تمام ارزی هم که بانک مرکزی با هزار زحمت به ما پرداخت میکند عملاً ریالی وجود ندارد که شرکت بتواند ارز خریداری کند و کار انجام شود. این باعث میشود ماده اولیه وارد نشود، ساخت انجام نشود و قطعاً به کمبود دارویی برخورد کنیم.
مشکل اصلی نقدینگی است. عمدتاً چالش ما چالشی است که با حوزههای دولت یا وابسته به دولت داریم؛ یا مستقیم دانشگاههای علوم پزشکی پول نمیدهند یا بیمهها پول نمیدهند یا پول دارویار داده نمیشود. این سه بخش باید منظم و مرتب به شکلی کار کند که ساختار بتواند مشکل نقدینگی را حل کند.
بحث دوم راجع به بانکها و تسهیلات بانکی است؛ یک چالش هم این طرف داریم، چالشی که این سو داریم این است که بانکها فرمولهای تخصیص تسهیلات را عوض کرده اند و عمدتاً بر اساس رسوب پول به شرکتها پول میدهند که فاجعه است. اگر با این ساختار پیش برویم، بیپول هستیم چه جوری باید رسوب ایجاد کنیم؟ این مصوبه را داریم که ۵۰ همت به این وامها اضافه شود ولی عملاً با توجه به نوع ساختار جذب آن ۵۰ همت بسیار به سختی انجام میشود و شرکتهای پخش و توزیع دارو که در یک سیستم کاملاً بسته کار میکنند و فقط دارو کار میکنند، در بعضی بخشنامهها ذکر میشود تولیدی و این را در نظر نمیگیرند شرکتهای پخش شاهراه پول برای شرکتهای تولیدی و تأمین کننده هستند.
این چالشهایی است که الان پیش رو داریم و اگر چارهای عاجل دیده نشود یقیناً به مشکل میخوریم. در کنار این، مهمترین بحثی که داریم و باید انجام شود اصلاح ساختار مجموعه سازمان غذا دارو و به تبع آن دانشگاههای علوم پزشکی است. در دانشگاههای علوم پزشکی مانند سازمان غذا و دارو معاون غذا دارو پاسخگوی بحث نبود دارو در آن استان یا حیطهای که دانشگاه کار میکند، است؛ اما پول دست حوزه دیگری است و عملاً وقتی پول داده نمیشود چگونه آن فرد باید مدیریت کند. یکبار شرکت پخش به مجموعهای بدهکار، دارو تحویل داد، سپس چه میشود، وقتی پول برنگردد، پول به شرکت تولیدی برنمی گردد و شرکت تولیدی پول ندارد که ارز و ماده اولیه بخرد و بقیه کارها را انجام بدهد، این یک چرخه است، چرخه را باید به شکل علمی دید، باید علمی رفتار کرد و علمی دیدن، کار بسیار سادهای است ولی باید ارادهای مبنی بر این باشد که این مشکل را حل کنیم و فکر میکنم پر افتخارترین صنعت کشور را از بزرگترین چالشی که پیش رو دارد، نجات میدهیم.
اگر نقدینگی به موقع وارد چرخه دارو شود، خیلی سریع میتواند از شرایط بسیار حاد پیش رو جلوگیری کند.
