دکتر علی‌اکبر پورفتح‌اله، رئیس سابق سازمان انتقال خون، در یک برنامه تلویزیونی با حضور دکتر عشقی، یکی دیگر از روسای پیشین این سازمان، به بررسی وضعیت و چالش‌های صنعت پلاسما در کشور پرداخت.
وی با اشاره به ۵۰ سالگی سازمان انتقال خون، تأسیس آن را اقدامی هوشمندانه و همه‌جانبه توصیف کرد و افزود که این سازمان تحت هدایت تیمی عالم و آگاه پایه‌گذاری شده است.
پورفتح‌اله در ادامه به آغاز پالایش قراردادی پلاسما در سال‌های ۷۹ و ۸۰ اشاره کرد و گفت: در آن زمان پلاسمای ایران به آلمان فرستاده می‌شد و محصولات آن دریافت می‌شد.
وی همچنین به ورود بخش خصوصی به صنعت پلاسما در آن دوران اشاره کرد و اظهار داشت که تأسیس اولین مرکز جمع‌آوری پلاسمای خصوصی در کنار سازمان انتقال خون گامی مثبت بود اما ۸ سال بعد که به سازمان آمدم دیدم اقدام چندانی انجام نشده است.
وی ادامه داد: در نقاطی که فقر اقتصادی بود به جای وارد شدن به صنعت پلاسما، خرید و فروش پلاسما انجام می شد. بنابراین در این مرحله ما سند پلاسما را تدوین کردیم . دراین سند از ورود پالایشگاه با ظرفیت یک میلیون و ۲۰۰ هزار لیتر حمایت کردیم تا هاب منطقه شویم.
وی با انتقاد از عملکرد برخی از مدیران در دوره‌های بعدی، تأکید کرد: در دوران دکتر نمکی وزیر بهداشت دولت آقای دکتر روحانی، به‌جای دریافت نظرات تخصصی از سازمان انتقال خون، مدیرانی منصوب شدند که اهدای پلاسمای داوطلبانه را تعطیل کردند و این تصمیم به تبدیل ایران به بازاری برای فروش پلاسما انجامید.
پورفتح‌اله با انتقاد از نگاه صرفاً اقتصادی به موضوع پلاسما ادامه داد: در دوران دکتر عین الهی با حذف مشروط بودن مجوزهای مراکز پلاسما به تعهد برای ایجاد پالایشگاه تیر خلاص به این صنعت زده شد و ایران عملاً به بازاری برای فروش پلاسما تبدیل شد.
رئیس اسبق سازمان انتقال خون با تأکید بر اهمیت اهدای داوطلبانه خون، افزود: براساس نظریه سازمان بهداشت جهانی، اهدای داوطلبانه نه تنها به رفع نیاز بیماران کمک می‌کند بلکه همبستگی و مشارکت اجتماعی را نیز تقویت می‌کند.
وی همچنین به عدم شفافیت در فرآیندهای جمع‌آوری و توزیع پلاسما اشاره کرد و پرسید: “بازار دارویی ایران در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۰۲ میلیون دلار بوده است اکنون باید پاسخ داده شود که آیا ارز ناشی از فروش پلاسما به کشور بازمی‌گردد یا خیر؟ آیا پلاسمای ارسال‌شده به اروپا به‌عنوان دارو به ایران بازمی‌گردد؟”
پورفتح‌اله با انتقاد از رویکردهای اخیر، تأکید کرد که کشور نیازمند تولید ۶۰۰ هزار لیتر پلاسما برای رفع نیاز داخلی است و باید به چشم‌انداز مشخصی برای این صنعت دست یافت. نکته دیگر اینکه، ما به پلاسمای بیشتر از ۶۰۰ میلیون لیتر، آن طور که تاکید می شود نیاز نداریم و می توانیم مصرف مان را با ۶۰۰ میلیون لیتر مدیریت کنیم.
او در پایان خواستار شفاف‌سازی از سوی سازمان غذا و دارو درباره درآمد حاصل از فروش پلاسما شد و تأکید کرد: صنعت جمع‌آوری پلاسما باید به صنعت تولید داروهای مشتق از پلاسما متصل باشد و منابع مالی آن شفاف مدیریت شود. جمع آوری پلاسما بخش جداناپذیر صنعت پلاسما است و رشد مستقل و بدون صنعت پلاسما چیزی جز تجارت پلاسما وتبدیل کشور به اهدای حرفه ای و بازار خرید و فروش پلاسما نیست.
